“What if my hard work ends in despair? What if the road won’t take me there?” — First Aid Kit, Stay Gold
In 2021 begon ik vol goede moed aan het schrijven van mijn eerste boek. Een paar jaar daarvoor had ik een groot persoonlijk verlies ervaren en was ik door een periode van rouw en depressie heengegaan, waarin ik mijn zelfvertrouwen grotendeels was kwijtgeraakt en me alles behalve een man voelde. Ik had ook een aantal waardevolle inzichten opgedaan en wilde die levenslessen graag met de wereld delen, in de hoop iets te kunnen betekenen voor mannen die net als ik het gevoel hadden dat ze hadden gefaald en daardoor worstelen met hun zelfbeeld.
Al snel nam het boek al mijn vrije tijd in beslag en werd mijn brein gegijzeld door grote vragen: wat betekent het om een echte man te zijn? Wie bepaalt dat? Waarom doen wij mannen alles alleen? Welke gevolgen heeft dat? Hoe ziet een wereld zonder mannen eruit? Zijn we nog wel nodig? Wat hebben wij bij te dragen? En waar zijn we voor gemaakt?
Helaas is het boek—ondanks alle inspanningen en de offers die ik heb gebracht—nog lang niet af. En op dit moment twijfel ik ten zeerste of dat ooit gaat gebeuren. Hoe overtuigd ik er ook van ben dat het boek bestaansrecht heeft en hoe graag ik mijn bevindingen ook met de wereld wil delen, ik kan de energie gewoon niet meer opbrengen om het af te maken. Het heeft zoveel van me gevraagd, het heeft zoveel gekost en er is nog zoveel te doen, dat ik niet anders kan dan me gewonnen geven.
Ik heb vaker op het punt gestaan om op te geven, maar altijd was er dat stemmetje van binnen dat zei dat ik toch door moest gaan. Niet zo lang geleden nog: “maak eerst je boek maar af, het gaat je veel goeds brengen.”
Het voelt als verlies. Als een afscheid.
Het voelt ook alsof ik heb gefaald.
Niet alleen naar mezelf, maar ook naar al die mensen in mijn omgeving die me zo aangemoedigd hebben en meer wilden weten van wat ik mondeling al met ze gedeeld had.
Toch kan ik niet anders—ook al bezorgt die gedachte een knoop in mijn maag. Deze poging is mislukt en ik heb geen idee óf en zo ja, wanneer, ik weer een poging onderneem.
Dat betekent dat het tijd is om de balans op te maken en een ‘post mortem’ te schrijven.
Ik zal een aantal dingen delen die ik goed heb gedaan, een aantal dingen die ik beter had kunnen doen en afsluitend delen waarom ik geen enkele spijt heb van mijn inspanning. Als bonus zal ik je vertellen waarom ik denk dat jij ook een boek of ander groot creatief project zou moeten oppakken, zelfs als je niet zeker weet of het je ooit gaat lukken.
Drie dingen die ik goed heb gedaan
Het zou oneerlijk zijn om het boek enkel als een grote mislukking te zien. Dit zijn de dingen waarvan ik achteraf kan zeggen dat ik ze goed heb gedaan en die ik bij een volgend project zo weer zou aanpakken.
Het heilig maken van een routine
Het schrijven van een boek vraagt om routine. Dat geldt trouwens voor heel veel creatieve ondernemingen. Je kunt het niet in een keer afmaken, dus moet je regelmatig gaan zitten om weer een stapje verder te komen. Je brein werkt ook zo: het moet eerst intens focussen en daarna ontspannen om de dieperliggende patronen en essentiële waarheden bloot te leggen.
Mijn routine bestond uit zes uur wakker worden, een pot thee zetten en twee uur ongestoord werken aan mijn boek. In de loop van de dag dienden zich allerlei waardevolle ideeën aan waar ik de volgende dag weer mee verder kon, en als het eens een dag tegenzat wist ik dat ik de volgende dag weer een kans had. Routine geeft dus niet alleen regelmaat, maar ook rust.
Niet alles tegelijk hoeven kunnen
Vroeger dacht ik dat een boek vooral om het schrijven draaide, maar dat is misschien wel het minst belangrijke. Om tot een boek te komen moet je onderzoek doen, informatie verzamelen en verwerken, een structuur opzetten, hoofdstukken indelen, een outline maken, schrijven, teksten redigeren, nadenken over de boodschap en het vermarkten van je boek, en nog zoveel meer.
Hoe gek het ook mag klinken, voor mij was dit een geruststellend idee: het betekende dat ik niet alles in één keer goed hoefde te doen, maar dat ik allerlei nieuwe vaardigheden mocht gaan ontwikkelen. Ik kon daardoor mild zijn in wat nog niet lukte en houvast vinden in wat al wel goed ging. Onmisbaar in ieder creatief project lijkt me, want bijna alles draait om meerdere vaardigheden en verschillende vormen van kennis.
Op de schouders van anderen gaan staan
Hoewel ik in eerste instantie enthousiast begon met het schrijven van mijn eigen verhaal, ontdekte ik al snel dat het thema mannelijkheid veel groter en omvangrijker was dan ik had gedacht. Als ik daar echt iets zinnigs over wilde vertellen, zo concludeerde ik, dan moest ik me in het onderwerp verdiepen. Dat heeft me veel nieuwe inzichten opgeleverd. Ik leerde waar auteurs het met elkaar eens waren en ook waar ze van mening verschilden. Daardoor kreeg ik zicht op wat er echt toe deed en hoe ik dat het beste onder woorden kon brengen. Vooral het lezen van biografieën vond ik erg waardevol, want daarin kon ik in een paar weken tijd iemands hele leven overzien en ontdekken welke invloed bijvoorbeeld een ervaring uit de kindertijd later in het leven had.
Mocht ik ooit aan een nieuw boek beginnen, of een ander project, dan zou ik dit precies hetzelfde aanpakken en misschien nog iets beter: eerst een mindmap maken van wat ik denk te weten, dan een hele stapel boeken bestellen en op zoek gaan naar de rode draad en pas daarna beginnen met schrijven.
Vijf dingen die ik anders had willen aanpakken
Uiteraard is er ook veel wat beter had gekund:
Te veel bezig zijn met het publiek
Er zijn veel ochtenden geweest waarop ik na mijn schrijfsessie slechts een paar zinnen op papier had staan. Soms omdat ik er gewoon echt niet uit kwam, maar veel vaker omdat ik tijdens het schrijven bezig was met wat anderen ervan zouden vinden. Ik bleef maar nuanceren en zoeken naar de perfecte woorden. Maar je te druk maken om de mening van anderen is een regelrechte creativiteitskiller, ongeacht wat je probeert te maken.
Anderen vertellen over mijn project
Dit is de tweede fout die ik maakte: wanneer mensen vroegen naar mijn doelen voor het komende jaar, dan vertelde ik vanuit enthousiasme dat ik van plan was om een boek te gaan schrijven. Aan het begin was dit heel leuk en kreeg ik veel positieve reacties. Maar later leverden die belangstellende vragen mij steeds meer druk op. Het voelde alsof ik haast moest maken. Helemaal omdat ik zelf ook zo graag wilde dat ik verder was dan ik was. Die extra druk helpt niet bij het schrijven.
Niet om hulp vragen
Ik weet niet of je het ironisch of tragisch moet noemen, maar een van de fouten die ik heb gemaakt is het helemaal alleen proberen te doen. Aan de ene kant is het wat het artistieke leven is: buiten de spotlights, in het donker, sleutelen aan iets wat podiumwaardig is. Aan de andere kant is het ook precies waar veel mannen, inclusief ikzelf, in vastlopen: het zelf willen oplossen en niet om hulp vragen.
Het is misschien wel de grootste valkuil voor mannen en de bron van veel lijden: door het alleen te doen missen we steun, troost, kracht en bemoediging, maar ook de wijsheid van andere mannen die ons verder hadden kunnen helpen.
Dit blijft een lastige balans, zoals je aan de punten hierboven kunt zien: aan de ene kant moet je niet te veel bezig zijn met wat anderen ervan vinden en van tevoren niet te veel over je project delen en tegelijkertijd moet je ook de moed hebben om hulp te vragen wanneer je vastloopt.
Leuke dingen overslaan
Ik ben een groot fan van trailrunnen en loop het liefst uren achtereen. Het vormt een goede balans voor de rest van mijn dag, waarin ik niet zoveel met mijn lijf, maar vooral met mijn hoofd bezig ben. Op enig moment heb ik echter besloten dat ik dat pas weer mocht doen als mijn boek klaar was. En zo zijn er nog wel meer leuke activiteiten die ik mezelf in die tijd heb ontzegd.
Nu besef ik dat dit geen al te beste strategie is. Een boek schrijven is moeilijk. Het vraagt veel mentale capaciteit waar af en toe best wat emoties bij komen kijken. Zeker wanneer het even niet lukt. Juist daarom is het zo belangrijk om leuke dingen te blijven doen. Kleine geluksmomentjes te creëren. Jezelf de kans te geven om iets te overwinnen of af te ronden.
Geen deadline hebben
Ik heb oprecht een hekel aan deadlines. Het voelt als onnodige druk en wanneer je hem niet haalt, voelt het als een grote teleurstelling. En toch werkt het, besef ik nu ik aan dit artikel werk. Het doel is om dit stuk deze vrijdag te plaatsen en dat betekent simpelweg dat ik niet al te lang stil kan blijven staan bij elk minuscuul detail. Ik moet doorschrijven. Ook al is het niet perfect. Ook al is het niet compleet.
Deadlines helpen om daadwerkelijk iets af te krijgen. Wat zooooveel waardevoller is dan één perfect ogend product. Kwaliteit is belangrijk, maar het leven is te kort om perfectie na te streven.
Waarom ik geen spijt heb, maar dankbaar terugkijk
“Hij die terugkeert van een reis is niet dezelfde als hij die vertrok” — Chinees gezegde
Je zou misschien denken dat het schrijven van mijn boek een en al verspilde energie was. Maar niets is minder waar. Ik heb er veel van geleerd en kijk er dankbaar op terug. Want ook al heeft het me niet gebracht wat ik had verwacht, het heeft me wel veel andere dingen opgeleverd.
Om maar een voorbeeld te geven: intuïtief wist ik dat als je met een aantal mannen de bergen in trekt, er veel ruimte ontstaat voor eerlijke reflectie, openhartige gesprekken en een sterk gevoel van onderlinge verbondenheid. Om dat bevestigd te zien besloot ik op enig moment om mee te gaan op een karakterweekend van 4M. Hoewel ik mezelf voorhield om puur als onderzoeker mee te gaan, werd ik al snel het programma ingezogen en geconfronteerd met iets waarvan ik niet wist dat ik er al mijn hele leven naar op zoek was: het diepe besef dat er echte onverdiende genade voor mij was. Dat ik daar niet hard voor hoefde te werken, maar dat ik het alleen maar hoefde aan te nemen.
Daarnaast heb ik in de loop van de jaren veel openhartige gesprekken met de mannen in mijn omgeving gevoerd. Over rouw en verlies. Over de angst om tekort te schieten. Over het opvoeden van kinderen. Over de invloed van onze vaders. Tijdens vriendenweekenden en kampvuuravondjes werd er veel gelachen, gehuild, bediscussieerd en bevraagd: wat betekent het om vandaag de dag een man te zijn? Wat kunnen we leren van het verleden? En hoe zorgen we ervoor dat de toekomst goed zal zijn?
Tegenwoordig voer ik dat soort gesprekken als integratief coach, waarin ik alles wat ik onderweg hoorde en leerde weer mag uitdelen om andere mannen verder te helpen op hun reis.
Ondanks de offers, de inspanning, de onzekerheid en twijfels, de stress, de frustratie en de wanhoop was het dan ook meer dan de moeite waard.
Waarom jij een uitdagend levensproject nodig hebt
Toen ik op een ochtend onder de douche het geniale idee kreeg om een boek te schrijven, zag ik in eerste instantie een memoir voor me, waarin ik de lezer zou meenemen door de worstelingen die ik persoonlijk had meegemaakt. Maar al snel besefte ik dat dit niet het juiste format was en dat ik een andere insteek moest kiezen. Dat was het begin van een lange reis waarin ik vaak ver buiten mijn comfortzone opereerde en regelmatig geconfronteerd werd met mijn tekortkomingen, maar waarin ik ook heb ervaren dat ik mijn potentie kon verwezenlijken en een vruchtbare bijdrage kon leveren.
Dat is de voornaamste reden dat ik jou een uitdagend levensproject gun. Niet omdat je tijd over hebt of omdat je niks te doen hebt, maar omdat je iets verdient wat werkelijk alles van je gaat vragen. Of je het afmaakt, is niet eens het belangrijkste. Waar het om gaat is dat je ontdekt waar je grenzen liggen en dat je die kunt verleggen. Vaak veel verder dan je van tevoren had bedacht. Zo ontdek je waar jij toe in staat bent.
Je zult ook ervaren dat zo’n project je dagen, je weken en je maanden structuur geeft. Dat het je uitdaagt om prioriteiten te stellen. Om dingen te laten. Soms ook leuke dingen. Om toegewijd te zijn en je ergens volledig aan te committen.
Wat het gaat zijn weet ik niet, maar ik ben ervan overtuigd dat het je veel goeds gaat brengen!
Zelfs al wordt het iets heel anders dan je had verwacht.
***
Waar zou jij graag aan willen beginnen? Wat houdt je tegen om dat te doen? En hoe zou het zijn als je het toch een kans geeft? In mijn coachprogramma ‘Man van Betekenis’ help ik je graag om dit verder te onderzoeken.
