De sociaal commentator Will Rogers grapte eens dat een man slechts op twee manieren leert: één door boeken te lezen en twee door de omgang met slimmere mensen. Nadat ik me de afgelopen jaren stevig heb verdiept in het onderwerp mannelijkheid, ben ik tot een vergelijkbare conclusie gekomen: om volwaardig man te kunnen zijn heb je andere mannen nodig. En niet zomaar mannen, maar goede mannen.

Helaas zijn de sociale structuren waarin het contact met goede mannen vanzelfsprekend was door allerlei maatschappelijke veranderingen grotendeels weggevallen. Het resultaat is dat we veelal alleen door het leven gaan, dat we geen rolmodellen hebben en dat we in minimale verbinding staan met andere mannen. Daardoor missen we niet alleen de wijsheid, de kracht, de steun en de bemoediging van deze mannen, maar is het ook moeilijk om te ontdekken wat het betekent om een echte man te zijn, waarvoor we gemaakt zijn en hoe we van betekenis kunnen zijn.

Maar er is hoop. Want ondanks dit alles zijn er veel verschillende manieren om de noodzakelijke relaties met andere mannen te ontwikkelen, te herstellen of te verbeteren. Ik leg je uit welke mannen we in ons leven nodig hebben, wat het contact met hen zo waardevol maakt en hoe je de relatie kunt onderhouden of uitbouwen.

Een vertrouweling

Iedereen zou er eentje moeten hebben: een man bij wie je met alles terecht kunt en op wie je volledig kunt bouwen. Een goede vriend, een broer of een zwager die het beste met je voor heeft en het ook zegt als je iets niet zo handig aanpakt, jezelf voorbijloopt of iets doet wat slecht voor je is.

Zo’n vriendschap kun je ook niet met iedereen opbouwen en die ontstaat ook niet vanzelf. Vaak zijn er één, misschien twee of drie mannen met wie je dit kunt aangaan en dan nog vereist het veel werk. Je moet in elkaar investeren. Tijd met elkaar doorbrengen. De moeilijke dingen met elkaar delen.

Wie zou dit voor jou kunnen zijn? En wat kun jij doen om een laagje dieper te komen?

Een vaderfiguur

Sommige dingen kun je alleen van een vaderfiguur ontvangen. Waaronder de erkenning en bevestiging van je mannelijke identiteit. Zijn taak is om jou te laten weten dat je meer bent en meer kunt dan je denkt.

Helaas is niet elke vader daar even sterk in. Daarom is het cruciaal om hem te laten weten dat je het nodig hebt om van hem te horen dat je uit het juiste hout gesneden bent. Niet alleen vandaag, maar voor de rest van je leven.

Is dat spannend? Ongemakkelijk? Nou en of. Maar het is ook zo waardevol om de band met je vader te versterken.

Soms is ook dat niet mogelijk en dan is het goed om te weten dat ook andere mannen die vaderrol kunnen vervullen en je mannelijk identiteit kunnen bevestigen. Van Marcus Aurelius is bijvoorbeeld bekend dat hij op driejarige leeftijd zijn vader verloor, waarna zijn grootvader die rol overnam en hem zelfs introduceerde bij de toenmalige keizer Hadrianus, die zijn volledige potentie zag en hem Verissimus, “de meest waarachtige” noemde.1Bron: Ryan Holiday en Stephen Hanselman, Lives of the Stoics (2020).

Een ander voorbeeld is de basketballer LeBron James, die zijn echte vader nooit gekend had, maar wel kon rekenen op zijn footballcoach, die hem in huis nam en hem leerde waar hij toen in staat was. Zoals hij zelf zei: “Ik kreeg de stabiliteit waar ik naar verlangde … Ik zag hoe het leven bedoeld is om geleefd te worden.”2Mijn vertaling van: “I got the stability I craved… I saw how life was meant to be lived.” Bron: LeBron James, geciteerd in Jeff Benedict, LeBron (2023).

Een mentor

De weg van elke jongen naar mannelijkheid kent drie fasen, zoals Steve Biddulph in zijn Manhood beargumenteert: van nul tot zes breng je door onder moeders vleugels, van zes tot veertien ga je aan vaders hand en vanaf je veertiende sta je onder begeleiding van mentor(en) die je helpen om koers te houden.

Nu is het vinden van een geschikte mentor niet eenvoudig, maar het is wel de moeite waard om er eentje te hebben. Zo’n man is niet alleen een voorbeeldfiguur aan wie je je kunt optrekken, maar ook iemand met meer ervaring, die je de fijne kneepjes van het vak leert en precies kan vertellen waaraan jij je aandacht wel en niet moet besteden. Grote kans dat je veel sneller op je bestemming komt en onderweg ook nog eens meer plezier hebt.

Heb je iemand in gedachten die deze rol in jouw leven zou kunnen vervullen? Begin dan met een kleine gerichte vraag en zorg dat je zorgvuldig met zijn kostbare tijd omgaat, door goed te luisteren naar zijn wijze raad. Want jouw ontwikkeling is zijn beloning.

Ja we zijn allemaal druk, maar er zijn genoeg mannen die het een hele eer zouden vinden om jou te helpen groeien. Wees dus niet te bang om iemand te benaderen, maar houd één ding scherp voor ogen: zorg dat het geen verspilde energie is.

Een mannelijke coach

Er zijn bepaalde momenten waarop je vastloopt in je werk, je relatie of op een ander levensterrein en waarin de mannen (en vrouwen) in je omgeving je niet verder kunnen helpen—hoe graag ze dat ook zouden willen.

In die periodes is het ontzettend waardevol om een mannelijke coach in te schakelen. Iemand die zich heeft verdiept in de mannelijke psyche en zich in jouw situatie herkent omdat hij zelf ook een man is. Daarnaast oefen je meteen iets wat veel mannen lastig vinden: je kwetsbaar opstellen in het bijzijn van een andere man. Daar profiteer je ook van in je vriendschappen, de relatie met je vader en je mannengroep.

Lees hier waarom jij je eigen coach verdient.

Een mannengroep

Een mannengroep is iets anders dan een vriendengroep. Dat wil niet zeggen dat je geen lol met elkaar kunt hebben en geen leuke dingen kunt doen, maar wel dat je een ander doel hebt: namelijk, verhalen delen, ervaringen uitwisselen en van elkaar leren.

Door het hele land heen zijn mannengroepen te vinden, maar je kunt er natuurlijk ook zelf een oprichten. De belangrijkste voorwaarde daarbij is dat het een veilige plek is om dingen met elkaar te delen, waarbij je tegelijkertijd wordt uitgedaagd om jezelf te ontwikkelen in de richting van jouw potentieel. Je hoeft niet allemaal hetzelfde in het leven te staan, je mag je zelfs aan een ander irriteren. Waar het om gaat is dat je elkaar respecteert en bereid bent om het vandaag een beetje beter te doen dan gisteren.

De woorden van Seneca vormen hierin een wijze raad: “Ga om met mensen die je kunnen helpen groeien. Verwelkom degenen die jij kunt helpen groeien.” 3Mijn vertaling van: “Associate with people who are likely to improve you. Welcome those whom you are capable of improving.” Bron: Seneca, Letters from a Stoic (vert. Robin Campbell, 1969).

Een triade

Een triade is een soort kruising tussen een mannengroep en een vertrouweling. Onder het mom van “een koord dat uit drie strengen is gevlochten, is niet snel stuk te trekken,”4Bron: Prediker 4:12 (NBV21) trek je een tijd lang met twee andere mannen op die, net als jij, het doel hebben om op een bepaald levensgebied veranderingen aan te brengen.

Je spreekt met elkaar af wat je wilt veranderen en komt vervolgens elke twee à drie weken bij elkaar om openhartig te delen hoe het nu gaat. Waar nodig laat je je hier ook op aanspreken of tot verantwoording roepen, zodat je het ook echt anders gaat doen. Zo trek je elkaar naar een hoger niveau.

Ik ben er zelf nog niet aan toegekomen, maar van vrienden die dit doen hoor ik erg positieve geluiden.

Online zijn er genoeg instructies te vinden om zelf een triade te starten. Het enige wat je nodig hebt zijn twee mannen met wie je dit wel zou aandurven.

Verschillende rolmodellen

Rolmodellen zijn er in honderd verschillende vormen. In essentie zijn het mannen waar jij een voorbeeld aan kunt nemen en waarvan jij denkt: zo zou ik graag willen leven.

In een van zijn brieven roept de filosoof Seneca zijn goede vriend Lucilius op om precies daar naar op zoek te gaan: “Kies iemand wiens manier van leven, evenals zijn woorden, en wiens gezicht het karakter weerspiegelt dat erachter schuilgaat, jouw goedkeuring heeft gewonnen. Wijs hem voortdurend aan als je beschermer of als je rolmodel.” Want zo schrijft hij: “Er is behoefte, naar mijn mening, aan iemand die als maatstaf dient waaraan je je karakter kunt afmeten. Zonder liniaal om dat mee te doen, kun je het kromme niet rechtmaken.”5Mijn vertaling van: “Choose someone whose way of life as well as words, and whose very face as mirroring the character that lies behind it, have won your approval. Be always pointing him out to yourself either as your guardian or as your role model… There is a need, in my view, for someone as a standard against which our characters can measure themselves. Without a ruler to do it against you won’t make the crooked straight.” Bron: Seneca, Letters from a Stoic (vert. Robin Campbell, 1969).

Rolmodellen hoeven niet perfect te zijn. Ze hoeven zelfs niet eens in leven te zijn of echt te hebben bestaan. Het enige wat ertoe doet is dat ze over de eigenschappen, vaardigheden, houding, gedrag of karakter beschikken die jij graag wilt cultiveren. Zodat jij de beste versie van jezelf wordt.

Van de president Theodore Roosevelt is bijvoorbeeld bekend dat hij als jongen gegrepen werd door de verhalen over Koning Olaf en Davy Crockett waarna hij besloot om net als hen te worden. Een sterke man die zelf voor vele mannen een rolmodel zou worden.6Bron: Edmund Morris, The Rise of Theodore Roosevelt (1979).

Voor mij zijn Bear Grylls en Kilian Jornet bijvoorbeeld jarenlang rolmodellen geweest (zoals je kunt lezen in 35 boeken die mijn leven hebben veranderd). Zij hebben mijn liefde voor avontuur en mijn passie voor het trailrunnen weten aan te wakkeren. Vandaag de dag ben ik niet zoveel meer met ze bezig, maar ze hebben me wel geholpen om mijn grenzen te verleggen en te ontdekken waar ik als man toe in staat ben. Dat werkt tot op de dag van vandaag door.

Jij kunt hetzelfde doen door podcasts te luisteren, boeken te lezen of documentaires te kijken van de mannen op wie je meer wilt lijken.

Wie bezit de mannelijke kwaliteiten die jij graag wilt bezitten?

Persoonlijke ‘raad van bestuur’

De persoonlijke raad van bestuur is een idee van managementauteur Jim Collins die daarover het volgende zegt: “In het begin van de jaren ’80 heb ik Bill [Lazier] benoemd tot erevoorzitter van mijn persoonlijke raad van bestuur. En toen ik leden uitkoos… werden ze niet gekozen vanwege hun succes. Ze werden gekozen vanwege hun waarden en hun karakter… Het zijn het soort mensen dat ik niet zou willen teleurstellen.”7Mijn vertaling van: “Back in the early ’80s, I made Bill [Lazier] the honorary chairman of my personal board of directors. And when I chose members… they were not chosen for their success. They were chosen for their values and their character… They’re the sorts of people I wouldn’t want to let down” Bron: Jim Collins, geciteerd in Shane Parrish, Clear Thinking (2023).

Een persoonlijke raad van bestuur bestaat dus uit mensen die je helpen om door een bepaalde lens naar het leven te kijken, een ander perspectief aan te nemen en zo tot een weloverwogen besluit te komen.

Telkens wanneer je een grote beslissing neemt, leg je deze voor aan je zogenaamde raad van bestuur en vraag je je af wat ieder van hen jou voor raad zou geven en wat jij zou doen.

Dat maakt de raad van bestuur een zeer krachtig instrument, dat je vandaag nog kan invoeren.

Het enige wat je hoeft te doen is vijf tot zeven mensen uit te kiezen die je, zoals Collins schrijft, hoog in aanzien hebt en niet wil teleurstellen. In theorie kan ieder van de eerder genoemde mannen op je lijstje staan. Maar vergeet ook de vrouwen in je omgeving niet. Zij horen daar ook in thuis.

Geen man is een eiland

Geen man is een eiland, schreef de dichter John Donne in het begin van de zeventiende eeuw. 8Mijn vertaling van: “No man is an island.” Bron: John Donne, Devotions upon Emergent Occasions (1624).En zo is het. Hoe graag je het ook alleen wilt doen, je hebt andere mannen nodig. Nu weet je welke mannen dat zijn, wat ze jou brengen en hoe je een netwerk van wijze en krachtige mannen om je heen kunt verzamelen.

Waar ga jij beginnen?

***

Je kwetsbaar opstellen. Echt verbinding maken. Om hulp vragen. Dat vraagt moed. In mijn coachprogramma Man van Betekenis help ik mannen om verbinding te maken met zichzelf zodat er ruimte ontstaat voor verbinding met anderen.

Voetnoten

  • 1
    Bron: Ryan Holiday en Stephen Hanselman, Lives of the Stoics (2020). ↩︎
  • 2
    Mijn vertaling van: “I got the stability I craved… I saw how life was meant to be lived.” Bron: LeBron James, geciteerd in Jeff Benedict, LeBron (2023). ↩︎
  • 3
    Mijn vertaling van: “Associate with people who are likely to improve you. Welcome those whom you are capable of improving.” Bron: Seneca, Letters from a Stoic (vert. Robin Campbell, 1969). ↩︎
  • 4
    Bron: Prediker 4:12 (NBV21) ↩︎
  • 5
    Mijn vertaling van: “Choose someone whose way of life as well as words, and whose very face as mirroring the character that lies behind it, have won your approval. Be always pointing him out to yourself either as your guardian or as your role model… There is a need, in my view, for someone as a standard against which our characters can measure themselves. Without a ruler to do it against you won’t make the crooked straight.” Bron: Seneca, Letters from a Stoic (vert. Robin Campbell, 1969). ↩︎
  • 6
    Bron: Edmund Morris, The Rise of Theodore Roosevelt (1979). ↩︎
  • 7
    Mijn vertaling van: “Back in the early ’80s, I made Bill [Lazier] the honorary chairman of my personal board of directors. And when I chose members… they were not chosen for their success. They were chosen for their values and their character… They’re the sorts of people I wouldn’t want to let down” Bron: Jim Collins, geciteerd in Shane Parrish, Clear Thinking (2023). ↩︎
  • 8
    Mijn vertaling van: “No man is an island.” Bron: John Donne, Devotions upon Emergent Occasions (1624). ↩︎